Brazilië is het grootste land van Zuid-Amerika en het op vijf na grootste land van de wereld. Het beslaat 47% van het Zuid-Amerikaanse continent en grenst daarbij, met uitzondering van Chili en Ecuador, aan alle Zuid-Amerikaanse landen. Van het meest zuidelijke puntje van het land tot de meest noordelijke uithoek bedraagt de afstand bijna 6.000 km. De hoofdstad van Brazilië is Brasilia. Recife en Natal, de plaatsen waar de door SooS-Brasil ondersteunde lokale projecten zich met name bevinden, liggen in het noord-oosten van Brazilië. Recife is de hoofdstad van de noord-oostelijke staat Pernambuco.
Bevolking
Brazilië telt meer dan 187 miljoen inwoners. Jaarlijks komen er zo’n drie miljoen Brazilianen bij. De bevolkingsexplosie is één van de grote problemen waar Brazilië mee worstelt. De spreiding van de bevolking wordt gekenmerkt door een grote mate van ongelijkheid: de meeste mensen wonen in de (grotere) steden bij de kust. Hier woont op iets meer dan eenderde van de oppervlakte 90% van de totale bevolking. Er is sprake van een voortdurende verstedelijking, maar liefst 77% van de bevolking woont in de steden, waarbinnen vooral de krottenwijken zich razendsnel uitbreiden. Ook de leeftijdsopbouw in Brazilië is onevenwichtig: ongeveer de helft van de bevolking was in 1995 jonger dan twintig jaar. De gemiddelde levensverwachting is dan ook niet zo hoog; voor mannen 64 jaar en voor vrouwen 69 jaar. De bevolking is van Indiaanse, Afrikaanse en Europese afkomst en is voor bijna 90% Rooms-Katholiek. Daarmee is Brazilië het grootste katholieke land ter wereld. Het geloof wordt op vele manieren beleefd. De traditionele kerkelijke feesten, diensten, parochiefeesten en processies zijn overal terug te vinden. Opvallend daarbij zijn de Afrikaanse en Indiaanse invloeden op de beleving van de godsdienst.
Straatkinderen
Brazilië is voornamelijk bekend vanwege voetbal, carnaval, Samba, wuivende palmenstranden, koffie, Rio de Janeiro, etcetera. Vele mensen hebben deze mooie plaatjes voor ogen wanneer ze aan Brazilië denken, maar Brazilië heeft naast deze mooie kant ook een schaduwzijde, een (te) groot deel van de bevolking leeft namelijk in bittere armoede. Miljoenen kinderen in Brazilië wonen in sloppenwijken. Hun leven is vaak een chaos. Overal is het druk en ontregeld; thuis, op school en op straat. Hun ouders zijn vaak zelf nog tieners of maar net volwassen. Ze kunnen moeilijk voor hen opkomen, laat staan hun structuur bieden. Velen zijn verslaafd, hebben geen geld en zijn zelf nooit naar school geweest. Liever dan hun kinderen te motiveren naar school te gaan, laten zij hen bijvoorbeeld bedelen. Deze kinderen hebben geen voorbeeld om zich aan op te trekken. Ze ontwikkelen zich dan ook als zodanig, met alle negatieve gevolgen van dien. Ze hebben een enorme overlevingsdrang, maar zijn ook erg kwetsbaar, omdat ze geen kans krijgen kind te zijn. SooS-Brasil ondersteunt lokale projecten in Brazilië waarin op structurele wijze opvang en begeleiding wordt geboden aan kansarme (straat)kinderen.
Binnen de projecten die door de Brazilianen aldaar worden georganiseerd, kunnen kinderen een andere kant van het leven ervaren. De kinderen worden voor en/of na schooltijd opgevangen. Ze hoeven dus niet meer op straat rond te zwerven waardoor ze minder snel in aanraking komen met criminaliteit, drugs en/of prostitutie. Op de projecten kunnen ze spelen, leren en zichzelf ontplooien. Tevens wordt de kinderen daar een stuk discipline en orde bijgebracht en leren ze wat respect is, respect voor anderen, maar ook voor zichzelf. Iets dat ze veelal in de rest van hun leven niet leren. Op de diverse projecten krijgen ze onder andere huiswerkbegeleiding, rekenen, taal en les in Capoeira. Capoeira is dé nationale Braziliaanse vecht-danssport waarbij sport, spel, samenwerken en muziek centraal staan.
Ook worden waar mogelijk de school, de ouders en de wijk/het dorp bij de projecten betrokken. Op het project Caxinguelês in Recife [link aanbrengen] ontvangen de ouders bijvoorbeeld -ter stimulering- een voedselpakket voor het gezin als de kinderen voor minmaal 80% aanwezig zijn op school, bij de huiswerkbegeleiding en de Capoeirales. Op deze manier worden ouders gemotiveerd hun kinderen naar school en het project te sturen in plaats van de straat op.
Caxingueles
Brief uit Caxingueles
Bel, de vrouw van projectleider Mago schrijft:
“Lieve allemaal, We zijn met heel veel vertrouwen en energie begonnen dit jaar. We zijn begonnen met het realiseren van de inschrijvingen van de kinderen en gebruiken dit individuele gesprek met ouders en verzorgers om te spreken over hun verantwoordelijkheid en regels die we hebben opgesteld voor deelname aan het project en de zorg voor hun kinderen (hygiëne, opvoeding, gezondheid enz.). Deze gesprekken zijn erg zinvol geweest. We zijn alles aan het documenteren en vragen aan de ouders/verzorgers om mee te werken aan de regels en het contract te ondertekenen als ze daarmee akkoord zijn. Ik vind dat we ons steeds meer ontwikkelen en daarom worden we niet moe van al het werk en bedanken jullie voor jullie steun en het vertrouwen in ons kunnen. Het is heel goed te zien dat na een jaar weer enkele kinderen, vandaag adolescenten, zich hebben ontwikkeld en zich uit de criminaliteit gewerkt hebben dus niet meer in de risicogroep vertoeven. Heel veel dank voor jullie geweldige steun. Groet Bel.”
Edward van Breugel in Recife
Caxinguelês - Recife
Recife – juni 2009
Ook dit jaar is er een aantal vrijwilligers dat op de lokale door SooS-Brasil ondersteunde projecten een waardevolle bijdrage zal leveren . Eén van die vrijwilligers is Edward van Breugel. Hij vertrok op 9 februari jl. naar Recife om op het project Caxinguelês de projectmedewerkers te helpen de doelen te realiseren .
Edward heeft zijn ervaringen opgetekend in het volgende reisverslag.
Edward van Breugel is afgelopen jaar geslaagd op de middelbare school, maar wilde niet meteen verder leren: “Ik wilde een jaar wat anders gaat doen. Aangezien ik Capoeira beoefen en Brazilië me een ontzettend mooi land leek, was ik er al snel uit; ik zou op reis gaan naar het warme Brazilië.” Edward wilde echter meer dan alleen rondreizen. “Ik wil ook graag iets teruggeven aan het land, aangezien Brazilië heel veel armoede kent en alle hulp zeker kan gebruiken.” Nadat Edward wat rond gevraagd had en op internet gezocht, leek SooS-Brasil hem de beste organisatie met de leukste projecten. “En zo is het gekomen dat ik nu hier in Brazilië, in Recife, op het project Caxinguelês ben”, aldus Edward Hij is vast van plan Engelse les te gaan geven aan de kinderen. “Alleen moet mijn Portugees eerst nog wat beter worden. Ik ben hard op zoek naar lessen en ondertussen zelf al flink aan het studeren. De taal moet ik dus vrij snel onder de knie kunnen hebben.” Edward gaat iedere dag naar het project toe. Hij vindt het er “hartstikke leuk” met de kinderen. Over de communicatie zegt hij: “Erg jammer dat de communicatie nog zo lastig gaat, maar met handen en voeten kom je al een heel eind. Om gewoon met de kinderen te spelen heb je ook niet heel veel woorden nodig. Toch hoop ik het Portugees erg snel te leren zodat ik de Engelse lessen kan beginnen!”
Caxinguelês - Recife
Een van de projecten die SooS-Brasil reeds enkele jaren ondersteunt, is het project Caxinguelês, van het Centrum Capoeira São Salomão. Caxinguelês waren kinderen die rond 1900 tijdens het carnaval voor de muziek uitliepen om de aandacht van de mensen te trekken.
Het project in een van de sloppenwijken van Recife (Pina) wordt gedragen door twee universiteitsdocenten, Mago en Bel, die hier samen met andere (vrijwillige) professionele krachten al jaren iedere dag voorschoolse opvang bieden aan 20 kinderen in de leeftijd van 7 tot 14 jaar. Tijdens de opvang wordt aandacht besteed aan huiswerkbegeleiding, taal en rekenen, muziek en Capoeirales. Zo krijgen kinderen de ruimte om te spelen, te leren en respect te krijgen voor zichzelf en elkaar. Dit programma bevordert de verdere ontwikkeling van die kinderen en voorkomt dat ze op straat rondzwerven. De kinderen -en daarmee ook hun ouders- wordt hiermee een kans op een betere toekomst geboden. Een en ander vindt plaats in nauwe samenwerking met de basisschool in de wijk Pina.
Met behulp van een donateur heeft SooS-Brasil in januari 2004 gezorgd voor stoelen en tafels. Voor die tijd gebeurde alles op de vloer! Momenteel maakt SooS-Brasil het mogelijk dat er professionele begeleiding voor de kinderen is, die ook de contacten met de school en de desbetreffende ouders/verzorgers onderhoudt.
In september 2007 heeft de ASML Foundation toegezegd voor dit SooS-project de naschoolse opvang voor 3 jaren financieel te ondersteunen. Door de financiële ondersteuning van de ASML Foundation is het mogelijk geworden ook een nieuwe groep van 20 kinderen op te starten met naschoolse opvang. Ook tijdens de naschoolse opvang wordt aandacht besteed aan huiswerkbegeleiding, taal en rekenen, rechten van het kind, muziek en Capoeirales. Lesmateriaal, schriften, pennen, kopieerkosten, huurkosten van de lesruimte en de onkosten voor leerkrachten, alsmede voeding voor de kinderen op het project, worden vanuit de financiering bekostigd. Tevens is er maandelijks -zoals ook reeds jaren succesvol bij de voorschoolse opvang- voor het gezin van de kinderen een voedselpakket, indien deze minimaal 80% per maand naar het project gaan (als stimulering). Direct na de toezegging door de ASML Foundation is eind augustus 2007 een aanvang gemaakt met de naschoolse opvang. Het SooS-Brasil bestuur heeft begin september 2007 tijdens een bezoek aan het project kunnen constateren dat de nieuwe groep kinderen enthousiast van start gegaan is. Bij de nieuwe groep is, in tegenstelling tot de groep van de voorschoolse opvang, gekozen voor kinderen van dezelfde leeftijd (7 jaar), waardoor nog effectiever te werk gegaan kan worden.
Zoals bij diverse lokale projecten die door SooS-Brasil worden ondersteund, vervult de dans-vechtsport Capoeira ook bij het project Caxinguelês een centrale rol. Capoeira komt voort uit de slavernij en is een lichaamstechniek met een mengeling van zang en muziek, vechtsport, acrobatiek en dans. Capoeira is geboren op straat, waar je het 's avonds ook vaak tegenkomt. Capoeira is iets bijzonders. In Brazilië houdt het de kinderen van de straat. Het geeft ze toekomst. Via Capoeira leren de kinderen spelenderwijs wat discipline is en welk pad ze moeten volgen om een goede toekomst tegemoet te gaan. Dat betekent niet in de criminaliteit, niet aan de drugs, niet in de prostitutie, maar wel naar de lessen op school gaan.
SooS-Brasil gelooft dat kinderen door middel van goede begeleiding en onderwijs, in een omgeving waarin hun recht op spelen en leren ook meetelt, met meer vertrouwen de toekomst in zullen gaan.